De Keten
Je krijgt een berichtje van een vriendin. Ze viert zaterdag haar verjaardag, of je komt. Je wilt haar graag zien. Maar het wordt een drukke week, en een avond niks klinkt ook goed. Dus blijf je wikken en wegen. Je zegt ja, terwijl je eigenlijk al weet dat je toch gaat afzeggen. Of je hebt besloten niet te gaan, maar om negen uur 's avonds twijfel je weer.
Dat is geen onwil en geen gebrek aan discipline. Het is een patroon, en het begint lang voordat je de keuze maakt.
Er is meer te kiezen dan ooit
Meer opties op je werk, meer manieren om je weekend te vullen, meer yoghurts. Daar kun je weinig aan doen. Wat je wel kunt veranderen: hoeveel je meeweegt.
De keten uitgelegd
Het begint bij willen, moeten en kunnen. Er kan veel, en je wilt veel. Dat is op zich geen probleem.
Je wilt het goed doen. Werk, thuis, vrienden, jezelf. Elke bal voelt belangrijk, dus geen enkele mag vallen.
Daardoor weeg je alles mee. Bij de vraag of je gaat sporten, weeg je ook je werk, je partner en je moeheid. Wat een simpele keuze was, wordt een afweging.
Dan houd je opties open. Kiezen voor het een betekent dat het ander wegvalt. Dat voelt als iets kwijtraken, dus wacht je liever nog even.
En kom je er steeds op terug. Ook als je al gekozen hebt, staat de vraag weer open. Je zegt ja en twijfelt. Je zegt af en voelt je schuldig.
Zo kom je bij keuzemoeheid. Je hoofd blijft vol, ook op een dag waarop eigenlijk alles goed ging. En wie moe is, stelt sneller uit, waardoor er nog meer open blijft staan.
FOMO, verwachtingen van anderen, perfectionisme en schuldgevoel zijn geen aparte stappen. Ze maken elke schakel zwaarder.
Wat onderzoek laat zien
De Keten is een praktisch model van Paratam, geen officieel wetenschappelijk model. Wel hebben de schakels aanknopingspunten in onderzoek.
Mensen die bij elke keuze de beste optie zoeken, rapporteren meer spijt en minder tevredenheid dan mensen die stoppen bij goed genoeg (Schwartz et al., 2002).
Mensen steken tijd en moeite in het openhouden van opties, ook als die opties minder opleveren (Shin & Ariely, 2004).
In een experiment waren mensen die hun keuze nog konden terugdraaien achteraf minder tevreden dan mensen bij wie de keuze vaststond (Gilbert & Ebert, 2002).
Onafgemaakte zaken blijven door je hoofd spelen, maar dat neemt af zodra je er een concreet plan voor maakt (Masicampo & Baumeister, 2011).
Meer opties maken kiezen niet altijd zwaarder. Volgens een grote meta-analyse gebeurt dat vooral als je niet goed weet wat je wilt, als opties lastig te vergelijken zijn en als je de beste wilt in plaats van een goede (Chernev et al., 2015). Precies de situatie waarin De Keten begint.
Wat je eraan kunt doen
Harder nadenken helpt niet. Wat wel helpt: minder meewegen, en er niet meer op terugkomen als je eenmaal gekozen hebt.
Bij Paratam train je dat in vijf stappen: herkennen, vereenvoudigen, kiezen, sluiten en accepteren dat kiezen betekent dat iets anders niet gebeurt.
Probeer het vandaag: kies één ding waar je deze week géén beslissing meer over neemt. Schrijf het op. Gekozen is gekozen.
De Paratam Journal laat je dit elke dag oefenen, in een paar minuten..